ବତୁକମ୍ମା

କେବେ ପଡ଼େ

ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟାଠାରୁ ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଅ ଦିନ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଶେଷରେ କିମ୍ବା ଅକ୍ଟୋବରରେ। ଏହା ନବରାତ୍ରିର ଦିନେ ଆଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଆଉ ତାହାଠାରୁ ଦୁଇ ଦିନ ଆଗରୁ ହିଁ ସରିଯାଏ, ତେଣୁ ଦୁଇଟି ପର୍ବ ପାଖାପାଖି ଚାଲେ ଅଥଚ ଗୋଟିଏ ପାଞ୍ଜି ମାନେ ନାହିଁ।

ଫଳ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ସହର ପାଇଁ ଠିକ୍ ଦିନଟି କହିଦିଏ; ଉପରେ ଥିବା ଚାନ୍ଦ୍ର ଓ ସୌର ନିୟମ ହିଁ ସେ ହିସାବ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରେ।

କାହାଣୀ

ବତୁକମ୍ମା ଅର୍ଥ ବଞ୍ଚ, ମା। ସଜାଯାଇଥିବା ସେହି ଫୁଲର ଚୂଡ଼ାଟି ହିଁ ଦେବୀ: ପିତ୍ତଳ ଥାଳିରେ ଋତୁର ଫୁଲ ବଳୟ ଉପରେ ବଳୟ କରି ଥୁଆଯାଏ, ଉପରକୁ ଯିବା ସହ ଛୋଟ ହୋଇ ଆସେ, ଆଉ ଶିଖରରେ ହଳଦୀରେ ଗଢ଼ା ଏକ ଶଙ୍କୁ, ସେଇଆ ଗୌରୀ। ସକାଳେ ଘରେ ସଜାଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବାହାରକୁ ନିଆଯାଏ।

ଋତୁ ହିଁ ଏହାକୁ ସମ୍ଭବ କରେ। ବର୍ଷା ଏବେ ଏବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି, ପୋଖରୀ ଭରି ରହିଛି, ଆଉ ଚାଷ ନହୋଇଥିବା ଜମି ଗୁନୁଗୁ, ତଙ୍ଗେଡ଼ୁ, ଗେନ୍ଦା ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଯାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସେହି ଫୁଲ ଯାହା କେହି ବୁଣନ୍ତି ନାହିଁ ଆଉ କେହି ବିକନ୍ତି ନାହିଁ; ବର୍ଷା ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଜିନିଷରେ ଗଢ଼ା ଏହି ପର୍ବ।

ନଅ ଦିନର ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜର ନାମ ଓ ନିଜର ନୈବେଦ୍ୟ ଅଛି, ପ୍ରଥମ ଦିନର ଏଙ୍ଗିଲି ପୂଲା ବତୁକମ୍ମାଠାରୁ ନବମ ଦିନର, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ସଦ୍ଦୁଲା ବତୁକମ୍ମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ୨୦୧୪ରେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଏହାକୁ ରାଜ୍ୟ ପର୍ବ ଘୋଷଣା କଲା।

ଦିନଟି କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ

• ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗୋଟିଏ ଗଳିର ମହିଳାମାନେ ନିଜ ନିଜ ବତୁକମ୍ମା ଏକ ଅଗଣାରେ ରଖି, ତାହା ଚାରିପଟେ ବୁଲି ତାଳି ମାରି ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି। ବାଦ୍ୟ ନାହିଁ; ତାଳି ହିଁ ତାଳ।
• ଯେତେ ଅଧିକ ଆସନ୍ତି ବୃତ୍ତଟି ସେତେ ବଡ଼ ହୁଏ, ଗୀତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ। ସେହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ପରମ୍ପରାର ନିଜର, ମା'ଠାରୁ ଝିଅକୁ ଆସିଛି, କେବେ ଲେଖାଯାଇ ନାହିଁ।
• ନବମ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବତୁକମ୍ମାଗୁଡ଼ିକ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ପୋଖରୀ, ନାଳ କିମ୍ବା ହୁସେନ ସାଗରକୁ ନେଇ ପାଣିରେ ଥୋଇ ଠେଲି ଦିଆଯାଏ; ଫୁଲ ପାଣିର ହିଁ ହୋଇଯାଏ।
• ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଉପରର ହଳଦୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ କାଢ଼ି ରଖାଯାଏ, ଆଉ ମହିଳାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ତାହା ଲଗାଇ ଦିଅନ୍ତି।
• ଅବିବାହିତ ଝିଅମାନେ ତାହାର ପୂର୍ବ ସପ୍ତାହରେ ବୋଡ୍ଡେମ୍ମା ଖେଳନ୍ତି, ମାଟି ଓ ଫୁଲରେ ଗଢ଼ା; ବତୁକମ୍ମା ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦିନ ତାହା ସରିଯାଏ।

ଥାଳିରେ କ’ଣ

ମଲୀଦା, ରୁଟିକୁ ଗୁଡ଼ ଓ ଘିଅରେ ଚକଟା, ଆଉ ସତ୍ତୁପିଣ୍ଡି। ଦିନମାନଙ୍କର ନାମ ହିଁ ନୈବେଦ୍ୟ: ଭିଜା ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଦିଆ ମୁଗ ଡାଲି, ରାଶି, ଆଉ ଶେଷ ଦିନ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ସଦ୍ଦି ଭାତ — ଦହି, ତେନ୍ତୁଳି, ଲେମ୍ବୁ, ନଡ଼ିଆ ଓ ରାଶି।

ଆହୁରି ବିଜୟ ଓ ମୁକ୍ତି