बतुकम्मा

कधी येतो

महालय अमावास्येपासून दुर्गाष्टमीपर्यंत नऊ दिवस, सप्टेंबरअखेर किंवा ऑक्टोबरमध्ये. नवरात्रीच्या एक दिवस आधी सुरू होतो आणि तिच्या दोन दिवस आधीच संपतो.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

बतुकम्मा म्हणजे जग, आई. रचलेला तो फुलांचा मनोराच देवी आहे: पितळी ताटात थरावर थर फुलं, वर जाताना लहान होत जाणारी, आणि सर्वात वर गौरी म्हणून हळदीचा एक शंकू. सकाळी घरात रचून संध्याकाळी बाहेर आणतात.

ऋतूच हे शक्य करतो. पाऊस नुकताच थांबलेला असतो, तळी भरलेली असतात, आणि पेरणी न झालेली जमीन गुनुगु, तंगेडु, झेंडू आणि कमळांनी भरून जाते. ही अशी फुलं आहेत जी कोणी पेरत नाही आणि कोणी विकत नाही; पावसाने मागे ठेवलेल्यातून रचलेला हा सण आहे.

नऊही दिवसांना स्वतःचं नाव आणि स्वतःचा नैवेद्य आहे, पहिल्या दिवसाच्या एंगिली पूला बतुकम्मापासून नवव्या दिवसाच्या, सर्वात मोठ्या, सद्दुला बतुकम्मापर्यंत. २०१४ मध्ये तेलंगणाने त्याला राज्याचा सण केलं.

दिवस कसा साजरा होतो

• संध्याकाळी गल्लीतल्या बायका आपापल्या बतुकम्मा एका अंगणात ठेवून, भोवती फेर धरून टाळ्या वाजवत गातात. वाद्य नाही; टाळीच ताल.
• जसजशा जास्त बायका येतात तसतसं वर्तुळ मोठं होत जातं, गाणी रात्रीपर्यंत चालतात. ती गाणी कोणी लिहून ठेवलेली नाहीत, आईकडून मुलीकडे आलेली आहेत.
• नवव्या संध्याकाळी बतुकम्मा मिरवणुकीने तळ्यावर, ओढ्यावर किंवा हुसेन सागरावर नेऊन पाण्यात सोडतात; फुलं पाण्याचीच होऊन जातात.
• सोडण्यापूर्वी वरची हळदीची गौरी काढून ठेवतात आणि बायका एकमेकींना लावतात.
• लग्न न झालेल्या मुली त्याच्या आधीच्या आठवड्यात बोड्डेम्मा खेळतात, माती आणि फुलांची; बतुकम्मा सुरू होण्याच्या दिवशी ती संपते.

पानात काय

मलीदा, भाकरी गूळ आणि तुपात कुस्करून, आणि सत्तूपिंडी. दिवसांची नावंच नैवेद्य आहेत: भिजवलेला तांदूळ, गुळाची मूगडाळ, तीळ, आणि शेवटच्या दिवशी पाच प्रकारचे सद्दी भात — दही, चिंच, लिंबू, नारळ आणि तीळ.

आणखी विजय आणि मुक्ती