वरलक्ष्मी व्रत

कधी येतो

श्रावणातल्या पौर्णिमेच्या आधीचा शुक्रवार, जुलैअखेर किंवा ऑगस्टमध्ये. पौर्णिमाच शुक्रवारी आली तर व्रत त्याआधीच्या शुक्रवारचे.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

वरलक्ष्मी म्हणजे वर देणारी लक्ष्मी. स्कंदपुराणात शिव हे व्रत पार्वतीला सांगतात, आणि मगधातल्या चारुमतीच्या कथेतून सांगतात — तिने व्रत केले, तिचे घर सोन्याने भरले, आणि तिने ती पद्धत स्वतःपुरती न ठेवता शेजारणींना शिकवली.

या दिवशी आठही लक्ष्मींचे एकत्र आवाहन होते: धन, धान्य, धैर्य, विजय, संतती, विद्या, आणि उरलेल्या सर्वांना उपयोगी करणाऱ्या त्या दोन — आरंभाची लक्ष्मी आणि टिकणारी लक्ष्मी.

हा देवळाचा नव्हे, घराचा सण आहे. देवीला घरी बोलावतात, कलशात बसवतात, दिवसभर पाहुणीसारखे सांभाळतात आणि आभार मानून निरोप देतात.

दिवस कसा साजरा होतो

• पितळेच्या किंवा मातीच्या कलशात तांदूळ वा पाणी भरून त्यावर साडी नेसवतात, दागिने घालतात, वर नारळ आणि आंब्याची पाने ठेवतात, आणि पुढे लक्ष्मीचा मुखवटा बसवतात.
• हळद लावलेल्या नऊ किंवा अकरा धाग्यांचे तोरण पूजेनंतर उजव्या मनगटावर बांधतात; आधीच्या वर्षीचा दोरा आधी काढून टाकतात.
• नैवेद्य नवाच्या पटीत — आंध्र-तेलंगणात नऊ प्रकारचे पदार्थ, तमिळनाडूत पायसम आणि कोझुक्कट्टै — आणि शेजारणींना बोलावून तांबूल, हळद आणि खणाचे कापड देतात.
• आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, कर्नाटक आणि तमिळनाडूत हे मुख्यतः सुवासिनींचे व्रत, आणि बोलावण्याची यादी पूजेइतकीच महत्त्वाची मानली जाते.

आणखी उपवास आणि जागरणे