कथा
रक्षा म्हणजे रक्षण आणि बंधन म्हणजे धागा. सर्वात जुनी कथा इंद्राची: बली दैत्याशी युद्धाला जाण्यापूर्वी पत्नी शचीने त्याच्या मनगटावर धागा बांधला आणि तो जिंकला. द्रौपदीने कृष्णाच्या रक्ताळलेल्या बोटाला आपल्या शालूचा तुकडा फाडून बांधला, आणि त्याने ते ऋण मानले; द्यूतसभेत तिचे वस्त्रहरण होत असताना त्याने ते वस्त्र अखंड केले.
इतिहास आणखी दोन प्रसंग जोडतो: चित्तोडच्या राणी कर्णावतीने गुजरातविरुद्ध मदतीसाठी हुमायूनला राखी पाठवली, आणि रवींद्रनाथ टागोरांनी १९०५ च्या बंगालफाळणीविरुद्ध हिंदू-मुसलमानांना एकमेकांना राख्या बांधायला लावल्या.
हीच पौर्णिमा कोकणकिनारी नारळी पौर्णिमा — कोळी समुद्राला नारळ अर्पण करून पुन्हा होड्या पाण्यात घालतात; आणि दक्षिणेत अवणी अविट्टम, जेव्हा जानवे बदलले जाते.