महावीर निर्वाण (जैन दिवाळी)

कधी येतो

कार्तिक अमावास्या, दिवाळीची रात्र, ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबरमध्ये. जैन संवत (वीर निर्वाण संवत) दुसऱ्या दिवसाच्या सकाळपासून मोजला जातो.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

महावीरांनी बिहारातल्या पावापुरीला दोन दिवस न थांबता आपले शेवटचे प्रवचन दिले, आणि अमावास्येच्या पहाटे देह सोडून मोक्ष — प्रत्येक पुनर्जन्मातून मुक्ती — मिळवला. ऐकत बसलेल्या अठरा राजांनी दिवे लावले, म्हणजे त्यांचा प्रकाश विझल्यासारखा वाटू नये; जैन कथनानुसार याच रात्री दिवे लावण्याचे तेच कारण.

त्यांचे प्रमुख शिष्य गौतम स्वामी यांना त्याच रात्री केवलज्ञान झाले, म्हणून दुसरी पहाट वर्षाचा पहिला दिवस मानली जाते आणि जैन व्यापारी त्या दिवशी नवा वहीखाता उघडतात.

दिवस कसा साजरा होतो

• रात्रभर प्रार्थना आणि मंदिरांत महावीरांच्या शेवटच्या प्रवचनाचे — उत्तराध्ययन सूत्राचे — पठण.
• घरी आणि मंदिरांत दिवे; आणि पावापुरीला कमळांच्या तळ्यामधले जल मंदिर, जिथे त्यांचा अग्निसंस्कार झाला, रात्रभर उजळलेले.
• निर्वाणाच्या पहाटेच्या वेळी मंदिरात निर्वाण लाडू अर्पण.
• दुसऱ्या दिवशी सकाळी पूजेनंतर नव्या वर्षाचा वहीखाता उघडला जातो आणि जैन संवताचे वर्ष पुढे सरकते.

आणखी दिव्यांचे सण