कथा
दीपावली म्हणजे ‘दिव्यांची ओळ’. उत्तरेत दिवे रामासाठी: चौदा वर्षांचा वनवास आणि रावणवध यांनंतर राम, सीता व लक्ष्मण परतले तेव्हा अयोध्येच्या लोकांनी त्यांचा रस्ता उजळला. दक्षिणेत आदला दिवस नरकासुरावरच्या कृष्णाच्या विजयाचा, आणि पश्चिमेत हा तो दिवस जेव्हा संपत्तीची देवी लक्ष्मी पृथ्वीवर चालते आणि उजळलेल्या स्वच्छ घरांत जाते.
जैन तीच रात्र महावीरांच्या निर्वाणासाठी पाळतात, शीख गुरू हरगोविंदांच्या सुटकेसाठी (बंदी छोड दिवस), आणि बंगालमध्ये ती रात्र काली पूजा. एक काळोखी रात्र, उजेडाची अनेक कारणे.
खगोल हेच सर्वात सरळ स्पष्टीकरण: पावसाळ्याने आकाश स्वच्छ केल्यानंतरची ही वर्षातली सर्वात काळोखी अमावास्या, आणि प्रत्येक घर तिला अग्नीने उत्तर देते.