त्रिपुरारी पौर्णिमा (कार्तिकी पौर्णिमा)

कधी येतो

कार्तिक पौर्णिमा, नोव्हेंबरमध्ये. तमिळनाडू कृत्तिका नक्षत्र पौर्णिमेशी जुळते तेव्हा कार्तिगै दीपम पाळतो, कधी एक दिवस अलीकडे-पलीकडे.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

शैव परंपरेत ही त्रिपुरारी पौर्णिमा — शिवाने एका बाणात दैत्यांची तिन्ही उडती नगरे जाळली आणि देवांनी दिवे लावून आनंद साजरा केला तो दिवस; म्हणूनच देव दिवाळी, देवांची स्वतःची दीपोत्सव. वैष्णव ती विष्णूच्या मत्स्यावतारासाठी आणि त्यांच्या चार महिन्यांच्या निद्रेच्या समाप्तीसाठी पाळतात.

तिरुवण्णामलैला हा दिवस दहा दिवसांच्या कार्तिगैचा कळस: संध्याकाळी अरुणाचल डोंगराच्या माथ्यावर तुपाची प्रचंड ज्योत पेटवली जाते आणि ती मैलोन्मैल दिसते; तो डोंगरच अग्निस्तंभरूप शिव आहे.

ओडिशात हा बोइता बंदाण — मुले पहाटे कागदाच्या आणि केळीच्या सालीच्या छोट्या होड्या पाण्यावर सोडतात, हिवाळी वाऱ्यावर बाली आणि जावाकडे निघालेल्या खलाशांच्या स्मरणार्थ.

दिवस कसा साजरा होतो

• वाराणसी संध्याकाळी गंगेच्या प्रत्येक घाटाची प्रत्येक पायरी उजळते; शहराच्या हिशेबाने दहा लाख दिवे, आणि नदीही तरंगते दिवे वाहून नेते.
• तमिळ घरे प्रत्येक खिडकीच्या कट्ट्यावर पणत्यांची रांग लावतात; कार्तिगैचा दिवा हाच वर्षभरातल्या इतर दिव्यांचा मूळ दिवा.
• पहाटे गंगेत किंवा कोणत्याही नदीत स्नान (कार्तिक स्नान) — अख्खा महिना पाळणाऱ्यांसाठी पहाटस्नानाच्या महिन्याची सांगता.
• शीख हीच पौर्णिमा गुरू नानकांची जयंती — गुरू नानक गुरुपर्व — म्हणून पाळतात, मिरवणुका आणि गुरू ग्रंथ साहिबच्या अखंड पाठासह.

आणखी दिव्यांचे सण