વિદ્યારંભ

ક્યારે આવે છે

વિજયાદશમીની સવાર, આસો સુદ દશમી, સપ્ટેમ્બરના અંતે કે ઓક્ટોબરમાં. સરસ્વતી સામે પુસ્તકો મૂક્યાના ત્રણ દિવસ આનાથી પૂરા થાય છે.

ફલા પંચાંગ તમારા પોતાના શહેર માટે ચોક્કસ દિવસ કહે છે; ઉપરના ચંદ્ર અને સૂર્યના નિયમો જ તે ગણતરી માટે વાપરે છે.

કથા

ત્રણ દિવસ કેરળ વાંચવાનું બંધ કરે છે. આઠમની સાંજે પુસ્તકો, ઓજારો અને વાદ્યો સરસ્વતી સામે મુકાય છે (પૂજાવેપ્પુ), મહાનવમીએ તેમને અડાતું નથી, અને વિજયાદશમીની સવારે પાછાં લેવાય છે (પૂજાએડુપ્પુ). વિદ્યા નીચે મુકાય છે એ જ માટે કે તેને જાણીબૂજીને ફરી ઉપાડી શકાય.

એ પાછું લેવું જ બાળકની શરૂઆત છે. લગભગ ત્રણ વર્ષના બાળકને ગુરુના ખોળામાં બેસાડીને, તેની તર્જની પકડીને કાચા ચોખાની થાળીમાં લખાવાય છે; પછી મધમાં બોળેલી સોનાની વીંટીથી એ જ અક્ષરો તેની જીભ પર. શબ્દો હોય છે હરિ શ્રી ગણપતયે નમઃ — મલયાળમનું કોઈ પણ પુસ્તક એક સમયે આનાથી જ ખૂલતું.

કોટ્ટાયમ પાસે પનચિક્કાડમાં અને તિરૂરના તુંજન પરંબુમાં પરોઢ પહેલાં જ કતાર લાગે છે; ત્યાં આધુનિક મલયાળમના પિતા તુંજત્તુ એળુત્તચ્છનને યાદ કરાય છે. એક જ સવારે હજારો બાળકો શરૂઆત કરે છે, અને બીજા દિવસે છાપામાં તેમની તસવીરો છપાય છે.

દિવસ કેવી રીતે ઊજવાય છે

• આઠમની સાંજે પૂજાવેપ્પુ: પુસ્તકો, ચોપડા, ઓજારો અને વાદ્યો સરસ્વતીના ચિત્ર સામે ગોઠવીને દીવો કરાય છે; દસમા દિવસ સુધી એ ઢગલામાંથી કશું ઉપાડાતું નથી.
• બાળકની આંગળી પકડીને ચોખામાં તેના પહેલા અક્ષરો લખાવાય છે, પછી એ જ અક્ષરો સોનાથી મધમાં તેની જીભ પર.
• કારીગરો, ડ્રાઇવરો અને દુકાનદારો પણ એ જ ત્રણ દિવસ પોતાનાં ઓજારો અને ગાડીઓ માટે પાળે છે — નામ જુદું, આયુધ પૂજા એ જ. કામના દિવસો ખરેખર જાય છે.
• ગાયકો અને નર્તકો વર્ષનો પહેલો કાર્યક્રમ આ જ સવારે આપે છે, અને ઘણા વિદ્યાર્થીઓ જન્મદિવસે કે સત્રની તારીખે નહીં, આજે જ રિયાઝ ફરી શરૂ કરે છે.
• મોટા વિદ્યાર્થીઓ અને કોઈ વિષયમાં પાછા ફરતા મોટેરાં પણ એ જ પંક્તિ લખે છે, એટલે આ દિવસ ફક્ત ત્રણ વર્ષનાં બાળકોનો નથી.

થાળીમાં શું

લખ્યા પછી મંદિરમાં પાયસમ, અને ઘરે ફરી ખૂલેલા વર્ષનું પહેલું ભોજન: અવિયલ, પુળિશ્શેરી અને ભાત.

વધુ વિજય અને મુક્તિ