કથા
રક્ષા એટલે રક્ષણ અને બંધન એટલે દોરો. સૌથી જૂની કથા ઇન્દ્રની છે: બલિ દૈત્ય સામેના યુદ્ધ પહેલાં પત્ની શચીએ તેના કાંડે દોરો બાંધ્યો અને તે જીત્યો. દ્રૌપદીએ કૃષ્ણની લોહીલુહાણ આંગળીએ પોતાની સાડીનો ટુકડો ફાડીને બાંધ્યો, અને તેમણે તેને ઋણ ગણ્યું; ચોપાટની સભામાં તેનું ચીરહરણ થતાં તેમણે એ ચીર અખૂટ કર્યું.
ઇતિહાસ ઉમેરે છે ચિત્તોડની રાણી કર્ણાવતી, જેણે ગુજરાત સામે મદદ માટે બાદશાહ હુમાયૂંને રાખડી મોકલી, અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, જેમણે ૧૯૦૫ના બંગભંગ સામે હિંદુ-મુસલમાનોને એકબીજાને રાખડી બંધાવી.
એ જ પૂનમ ગુજરાત અને દક્ષિણમાં બળેવ છે, જ્યારે બ્રાહ્મણો જનોઈ બદલે છે, અને કોંકણ કિનારે નાળિયેરી પૂનમ, જ્યારે માછીમારો દરિયાને નાળિયેર અર્પીને હોડી ફરી પાણીમાં ઉતારે છે.