কাহিনী
খেতিৰ বছৰটোৰ শেষত পূৰ্বপুৰুষ আৰু ঘৰৰ দেৱতাসকললৈ দিয়া শীতৰ বলিটোৰ নাম আছিল লা — দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহটোক আজিও সেই কাৰণেই লা মাহ বোলা হয়।
বৌদ্ধ ধৰ্মই তাৰিখটোক এটা দ্বিতীয় কাৰণ দিলে। ছয় বছৰৰ কঠোৰ তপস্যাত অস্থিচৰ্মসাৰ হৈ পৰা বুদ্ধই এজনী গাঁৱৰ ছোৱালীৰ পৰা এবাটি গাখীৰ-ভাত লৈ খালে, আৰু সেই ৰাতিয়েই বোধিলাভ কৰিলে। সেই বাটিটোৰ বাবেই মন্দিৰবোৰে এই দিনা জাউ বিলাই দিয়ে।
জাউখিনিয়েই আচলতে উৎসৱ। আঠ বা তাতকৈ অধিক শস্য, মাহ, বাদাম আৰু শুকান ফল গোটেই ৰাতি লাহে লাহে সিজোৱা হয়, আৰু তাত কিমানবিধ বস্তু পৰিল সেয়া স্থানীয় গৌৰৱৰ কথা।
