పూర్ణిమ

ఎప్పుడు వస్తుంది

పౌర్ణమి, శుద్ధ పక్షంలోని పదిహేనవ రోజు, చాంద్రమాసానికి ఒకసారి. ఏడాదిలో పేరున్న పండుగలు కొన్ని పౌర్ణమి నాడే వస్తాయి — గురు పౌర్ణమి, కార్తీక పౌర్ణమి, బుద్ధ పౌర్ణమి — ఆ రోజుల్లో ఆ పండుగే ఉంటుంది, ఇది విడిగా చూపరు.

ఫల పంచాంగం మీ సొంత ఊరికి సరైన రోజు చెబుతుంది; పైన ఉన్న చాంద్ర, సౌర నియమాలే అది లెక్కకు వాడేవి.

కథ

పంచాంగం ఉన్నంత కాలం నెలకు గుర్తు పౌర్ణమే. ఉత్తర భారత పూర్ణిమాంత లెక్కలో చంద్రుడు ఏ నక్షత్రంలో నిండుగా ఉంటాడో ఆ పేరే నెలకు; కాబట్టి నెల పేరు పెట్టిన రోజు ఇదే.

చాలా ఇళ్లలో సాయంత్రం చదివే సత్యనారాయణ వ్రత కథ ఒక పేద బ్రాహ్మణుడు, ఒక కట్టెలవాడు, ఒక వర్తకుడు, ఒక రాజు — నాలుగు స్థాయిల నలుగురి కథ. వ్రతం చేసినప్పుడు ఫలితం, మరిచినప్పుడు లేదు. కథ సరళత కోసమే చెబుతారు: ఈ వ్రతం ఎవరికైనా అందుబాటులో ఉంది.

ఈ సంప్రదాయంలో చంద్రుడు మనసుకు అధిపతి; పౌర్ణమి నాడు మనసు నిండుగా, కుదురు లేకుండా ఉంటుందని చెబుతారు. ఆ రోజు ఉపవాసం ఒక కుదురు.

ఆ రోజు ఎలా జరుపుకుంటారు

• రోజంతా ఉపవాసం, చంద్రుడిని చూశాక విడుస్తారు.
• సాయంత్రం సత్యనారాయణ పూజ, కథ బిగ్గరగా చదవడం, తరువాత సపాద భక్ష్యం — రవ్వ, నెయ్యి, పంచదార, అరటిపండుతో చేసిన ప్రసాదం.
• నది ఉన్నచోట తెల్లవారుజామున స్నానం; కార్తీక, మాఘ పౌర్ణములకు ఏడాదిలోకెల్లా పెద్ద జనం.
• చాలామంది ఉపవాసంగా కాక తేలికపాటి రోజుగా మాత్రమే పాటిస్తారు; సంప్రదాయం దాన్ని ఒప్పుకుంటుంది — వ్రతం అంటే సంకల్పం, ఆకలి కాదు.

మరిన్ని ఉపవాసాలు, జాగరణలు