కులు దసరా

ఎప్పుడు వస్తుంది

విజయదశమి నాడు మొదలై ఏడు రోజులు, అక్టోబర్‌లో. ఆశ్వయుజ పౌర్ణమి నాటికి లేదా దాని తర్వాత ముగుస్తుంది.

ఫల పంచాంగం మీ సొంత ఊరికి సరైన రోజు చెబుతుంది; పైన ఉన్న చాంద్ర, సౌర నియమాలే అది లెక్కకు వాడేవి.

కథ

ఈ లోయ దసరాలో రావణుడు ఉండడు. మొదటి రోజు ఏమీ తగలబెట్టరు, దిష్టిబొమ్మ కట్టరు; బదులుగా జరిగేది దేవతల సమావేశం.

పదిహేడో శతాబ్దంలో అయోధ్య నుంచి తెచ్చిన రాముడి విగ్రహం రఘునాథుడే ఈ లోయ ప్రధాన దైవం; ప్రాయశ్చిత్తంగా రాజా జగత్ సింగ్ ఆయనను ప్రతిష్ఠించాడు. కులు లోయలోని ఊరి దేవతలు — రెండు వందలకు పైగా, ఒక్కొక్కరికీ సొంత పల్లకీ, సొంత వాద్యగాళ్ళు, దేవత తరఫున మాట్లాడే సొంత గూర్ — తమ ఊళ్ళ నుంచి ధాల్‌పూర్ మైదానానికి దిగివచ్చి ఆయన దగ్గర హాజరవుతారు.

పల్లకీల మీద గుడ్డలు, వెండి ముఖాలు; ఊరి మగవాళ్ళు వాటిని భుజాల మీద మోసుకొస్తారు, కొందరు రెండు మూడు రోజులు నడిచి వస్తారు. దేవతలు మైదానంలో ఒకరినొకరు కలుసుకుంటారు — ఎవరు ఎక్కడ కూర్చోవాలి, ఎవరు ఎవరిని పలకరించాలి అన్నది పండుగ కన్నా పాత వరుస.

ఆ రోజు ఎలా జరుపుకుంటారు

• మొదటి రోజు రఘునాథుడి రథాన్ని తాళ్ళతో మైదానం అంతటా లాగుతారు, చుట్టూ దేవతలంతా చేరతారు. తాడు మీద చెయ్యి వేయడమే అక్కడికి వెళ్ళడంలోని సంగతి.
• దేవతలు వారం రోజులు మైదానంలోనే మకాం వేస్తారు; చుట్టూ పెరిగే సంత లోయలో ఏడాదిలోకెల్లా పెద్దది.
• లోయ సొంత నృత్యం, సంగీతం ప్రతి రాత్రీ; 2017 నుంచి వాటి పక్కనే అంతర్జాతీయ జానపద ఉత్సవం కూడా.
• చివరి రోజు దేవతలు బియాస్ నది ఒడ్డుకు కదులుతారు, ముళ్ళ కంపా గడ్డీ కుప్ప వేసి లంకా దహన్‌గా తగలబెడతారు, రఘునాథుడు సుల్తాన్‌పూర్‌లోని తన గుడికి తిరిగి వెళ్తాడు.

భోజనం దగ్గర

ధామ్ — లోయ సొంత భోజనం, ఆకు విస్తళ్ళలో వండినవాళ్ళే వడ్డిస్తారు: అన్నం, పెరుగులో శనగల మాద్రా, ఖట్టా, ఎండుద్రాక్షతో తీపి అన్నం.

మరిన్ని విజయం, విముక్తి