କାହାଣୀ
ଶୈବ କଥନରେ ଏହା ତ୍ରିପୁରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଯେଉଁ ଦିନ ଶିବ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ତିନିଟି ଉଡ଼ନ୍ତା ନଗର ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ ଆଉ ଦେବତାମାନେ ଦୀପ ଜାଳି ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ; ସେଥିରୁ ହିଁ ନାମ ଦେବ ଦୀପାବଳି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିଜର ଦୀପ ପର୍ବ। ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଏହାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପ ପାଇଁ ଆଉ ତାଙ୍କ ଚାରି ମାସର ନିଦ୍ରା ଶେଷ ପାଇଁ ପାଳନ୍ତି।
ତିରୁଅଣ୍ଣାମଲାଇରେ ଦିନଟି ଦଶ ଦିନର କାର୍ତ୍ତିଗାଇର ଶେଷ ଶିଖର: ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅରୁଣାଚଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଘିଅ ଭରା ଏକ ପାତ୍ରରେ ନିଆଁ ଲାଗେ ଆଉ ସେ ଶିଖା ମାଇଲ ମାଇଲ ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଏ; ପାହାଡ଼ଟି ନିଜେ ଅଗ୍ନିସ୍ତମ୍ଭ ରୂପରେ ଶିବ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ, ଯେତେବେଳେ ପିଲାମାନେ ଭୋରରୁ କାଗଜ ଓ କଦଳୀ ବାକଳରେ ତିଆରି ଛୋଟ ଡଙ୍ଗା ପାଣିରେ ଭସାନ୍ତି — ଶୀତ ପବନରେ ବାଲି ଓ ଯବ ଆଡ଼କୁ ବାହାରି ଯାଉଥିବା ସାଧବମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ।
