कोजागिरी पौर्णिमा

कधी येतो

आश्विनातली पौर्णिमा, ऑक्टोबरमध्ये. पाऊस निघून गेलेला असतो आणि हिवाळ्याचे धुके अजून आलेले नसते, म्हणून ही वर्षातली सर्वात लख्ख पौर्णिमा मानली जाते.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

हीच रासाची रात्र: कृष्णाने वृंदावनात बासरी वाजवली आणि जी गोपी आली तिला तो आपल्याच शेजारी दिसला, कारण त्याने स्वतःला तितकेच केले जितक्या गोपी होत्या.

बंगाल आणि ओडिशात ही रात्र लक्ष्मीची, जी पृथ्वीवर फिरत विचारते — को जागर्ति, कोण जागे आहे? — आणि जो उत्तर देईल त्याच्या घरात शिरते. कोजागरी हाच तो प्रश्न.

चंद्र आपल्याखाली ठेवलेल्या गोष्टीवर काहीतरी औषधी टाकतो असे मानतात; म्हणूनच खीर रात्रभर बाहेर ठेवून रात्री गरम न खाता सकाळी गार खाल्ली जाते.

दिवस कसा साजरा होतो

• तांदळाची खीर किंवा साखर घातलेले दूध उघड्या चंद्राखाली गच्चीवर रात्रभर ठेवून पहाटे वाटले जाते.
• बंगाल, ओडिशा आणि आसाममध्ये रात्री लक्ष्मीपूजन होते आणि घर जागे राहते; रात्रभर पत्ते खेळणे हाही त्याच प्रथेचा भाग.
• गुजरातेत चांदण्यात गरबा होतो; महाराष्ट्रात ही कोजागिरी, ज्यात मसाला दूध वाटले जाते.
• ओडिशात याच रात्री घरातल्या थोरल्या अपत्याचा मान होतो, म्हणून हिला कुमार पौर्णिमाही म्हणतात.

आणखी पवित्र दिवस