अक्षय्य तृतीया

कधी येतो

वैशाख शुद्ध पक्षातली तृतीया, एप्रिलच्या शेवटी किंवा मेच्या सुरुवातीला येते. मुहूर्त न पाहता संपूर्ण दिवस शुभ मानला जातो, हे या दिवसाचे वेगळेपण.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

अक्षय्य म्हणजे ‘ज्याचा क्षय होत नाही’. शास्त्रे या दिवसाशी अनेक आरंभ जोडतात: व्यासांनी गणपतीला महाभारत सांगायला याच दिवशी सुरुवात केली, गंगा याच दिवशी पृथ्वीवर उतरली, आणि त्रेतायुग याच दिवशी सुरू झाले असे म्हटले जाते.

सर्वात प्रसिद्ध कथा कृष्ण आणि सुदाम्याची. लहानपणीचा गरीब मित्र सुदामा मूठभर पोहे घेऊन द्वारकेपर्यंत चालत गेला. संकोचाने त्याला ती भेट देता आली नाही, पण कृष्णाने ती शोधून काढून खाल्ली; सुदामा घरी परतला तेव्हा झोपडीचा महाल झाला होता. मनापासून दिलेली छोटीशी भेट हाच या दिवसाचा धडा.

आज सुरू केलेले वाढते असे मानतात, म्हणून सोने घ्यायला, दुकान उघडायला, पाया घालायला, किंवा मोठा उपवास वा मोठा अभ्यास सुरू करायला हा वर्षातला सर्वात गजबजलेला दिवस.

दिवस कसा साजरा होतो

• सकाळी सोने किंवा धातूचे नवे भांडे घेतले जाते; सोनारांची दुकाने रात्री उशिरापर्यंत उघडी राहतात आणि रांगा रस्त्यापर्यंत येतात.
• दान दिले जाते: धान्य, पाण्याचे माठ, येणाऱ्या उन्हाळ्यासाठी पंखे आणि छत्र्या, आणि मागेल त्याला अन्न.
• घरी विष्णू-लक्ष्मीची पूजा, आणि जिथे रीत आहे तिथे सुदाम्याची कथा वाचली जाते.
• ओडिशात पुरीच्या रथयात्रेच्या रथांचे बांधकाम आजपासून सुरू होते, आणि शेतकरी हंगामातले पहिले भात पेरतात.
• आंध्रातल्या सिंहाचलममध्ये देवावरचा चंदनाचा लेप वर्षातून याच एका दिवशी काढला जातो आणि खरे रूप दिसते (चंदनोत्सव).

आणखी पवित्र दिवस