गुरुपौर्णिमा

कधी येतो

आषाढ पौर्णिमा, जूनच्या शेवटी किंवा जुलैमध्ये. पावसाळ्यातल्या चार महिन्यांच्या चातुर्मासाची ती सुरुवात.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

गुरू म्हणजे अंधार दूर करणारा: गु म्हणजे अंधार, रु म्हणजे तो घालवणारा. हा दिवस व्यासांचा जन्मदिवस — ज्यांनी वेदांची चार भागांत मांडणी केली, महाभारत आणि पुराणे रचली, आणि जे प्रत्येक गुरुपरंपरेच्या आरंभी उभे आहेत.

बौद्ध हीच पौर्णिमा बुद्धाच्या सारनाथमधल्या पहिल्या प्रवचनासाठी पाळतात, जे पाच तपस्व्यांना दिले गेले आणि तेच त्यांचे पहिले शिष्य झाले. जैन हा दिवस महावीरांनी गौतम स्वामींना पहिला शिष्य म्हणून स्वीकारले तो दिवस म्हणून पाळतात.

फिरते संन्यासी आजपासून पावसाळ्यात प्रवास थांबवून एका जागी राहून शिकवत; त्यांच्याकडे आलेल्या विद्यार्थ्यांनीच या दिवसाला आकार दिला.

दिवस कसा साजरा होतो

• विद्यार्थी आपल्या गुरूंकडे — कोणत्याही विषयाच्या — फुले, फळे आणि भेट घेऊन जातात आणि पाया पडतात.
• आश्रमांत आणि मंदिरांत गुरुपूजा होते, परंपरेच्या आद्य गुरूंच्या मूर्तीसमोर किंवा पादुकांसमोर.
• नव्या अभ्यासाचा आरंभ: संगीताचा पहिला धडा, ग्रंथाचा पहिला श्लोक.
• शेतकऱ्यांसाठी पेरणीच्या हंगामाची सुरुवात; भारतीय खगोलज्ञ याच पौर्णिमेने पावसाळा निश्चित करत.

आणखी पवित्र दिवस