← ସବୁ ଉତ୍ସବଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ (ଗଣେଶ ପୂଜା)

ଭାଦ୍ରବ ମାସର ଚତୁର୍ଥୀରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଗଣେଶଙ୍କ ପର୍ବ। ଘରେ ମାଟି ମୂର୍ତ୍ତି ବସାଯାଏ, ମୋଦକ (ମିଠା ପିଠା) ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଆଉ କିଛି ଦିନ ପରେ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଣିରେ ବିସର୍ଜନ ହୁଏ।

କେବେ ପଡ଼େ

ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି, ଅଗଷ୍ଟ ଶେଷ ବା ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ। ପର୍ବଟି ଦଶ ଦିନ ଯାଏ ଚାଲେ ଆଉ ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ବିସର୍ଜନରେ ଶେଷ ହୁଏ।

ଫଳ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ସହର ପାଇଁ ଠିକ୍ ଦିନଟି କହିଦିଏ; ଉପରେ ଥିବା ଚାନ୍ଦ୍ର ଓ ସୌର ନିୟମ ହିଁ ସେ ହିସାବ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରେ।

କାହାଣୀ

ଗଣେଶ ପାର୍ବତୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ହାତୀମୁଣ୍ଡିଆ ପୁଅ, ବିଘ୍ନ ହଟାଇବା ଦେବତା, ଆଉ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମର ଆରମ୍ଭରେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଡକାଯାଏ। ମା ପାର୍ବତୀ ନିଜ ଦେହର ଉବଟନରୁ ତାଙ୍କୁ ଗଢ଼ି ନିଜ ଦୁଆରରେ ଜଗୁଆଳି ରଖିଥିଲେ; ଶିବ ତାଙ୍କୁ ନ ଚିହ୍ନି ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଇଥିଲେ, ଆଉ ପରେ ପ୍ରଥମେ ମିଳିଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ଏକ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ।

ଏହି ଦିନ ଘରେ ଗଣେଶ ପୂଜା ବହୁତ ପୁରୁଣା, ମାତ୍ର ସାର୍ବଜନୀନ ପର୍ବଟି ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସୃଷ୍ଟି। ୧୮୯୩ ମସିହାରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ପୁଣେରେ ଏହି ଘରୋଇ ପୂଜାକୁ ପଡ଼ାର ପୂଜାରେ ପରିଣତ କଲେ, ଯାହା ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ତଳେ ଲୋକଙ୍କୁ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାରେ ଏକାଠି ହେବାର ଏକ ଆଇନସମ୍ମତ କାରଣ ଦେଲା। ପଣ୍ଡାଲ (ପର୍ବର ମଣ୍ଡପ), ଦଶ ଦିନର ବାଜା-ଗୀତ ଆଉ ବିସର୍ଜନ ଶୋଭାଯାତ୍ରା — ସବୁ ସେହି ସମୟରୁ।

ମୁମ୍ବାଇର ଲାଲବାଗଚା ରାଜା ୧୯୩୪ ମସିହାରୁ ବସୁଛନ୍ତି ଆଉ ଦଶ ଦିନରେ ଦଶ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀ ଆସନ୍ତି; ଗଣେଶୋତ୍ସବ ସେହି ସହରର ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆୟୋଜନ।

ଦିନଟି କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ

  • ମାଟି ମୂର୍ତ୍ତିଟିକୁ ମୁହଁ ଢାଙ୍କି ଘରକୁ ଅଣାଯାଏ, ପ୍ରାଣ-ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତା ଭିତରକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ଆଉ ସକାଳ ସଞ୍ଜ ପୂଜା ହୁଏ।
  • ଅର୍ପଣ ହେଉଛି ଏକୋଇଶଟି ମୋଦକ — ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଡ଼ ପୁରା ଭପା ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡର ପିଠା, ଯାହା ଗଣେଶଙ୍କ ପ୍ରିୟ — ଆଉ ଦୂର୍ବା ଘାସ।
  • ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଢ଼, ତିନି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ ରହନ୍ତି, ତା’ପରେ ବାଜା ଓ ନାଚ ସହିତ ନଦୀ, ପୋଖରୀ ବା ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଆନ୍ତି: ଗଣପତି ବାପ୍ପା ମୋରୟା, ପୁଢ଼ଚ୍ୟା ବର୍ଷୀ ଲବକର ୟା (ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ)।
  • ଆନ୍ଧ୍ର ଓ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଏହାକୁ ବିନାୟକ ଚବିତି ଭାବେ ପାଳନ କରନ୍ତି ଆଉ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାହାଣୀ ପାଠ କରନ୍ତି: ଆଜି ରାତିରେ ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖେ ତାକୁ ମିଛ ଅପବାଦ ଲାଗିପାରେ, ତେଣୁ ଆଖି ତଳକୁ ରହେ।

ଥାଳିରେ କ’ଣ

ସବୁଠାରୁ ଆଗ ମୋଦକ — ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଭପା (ଉକଡ଼ୀଚେ) ଆଉ ଅନ୍ୟତ୍ର ଭଜା; ତେଲୁଗୁ ଘରେ ଉନ୍ଦ୍ରାଲ୍ଲୁ (ଭପା ଚାଉଳ ବଲ), ତାମିଲ ଘରେ କୋଳୁକଟ୍ଟାଇ। ସବୁଥିରେ ନଡ଼ିଆ ଆଉ ଗୁଡ଼ ଅଛି।

ଦେଖନ୍ତୁ

YouTube-ରୁ ଭିଡିଓ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିଜ ଚ୍ୟାନେଲର ସୌଜନ୍ୟରେ। ଏଇଠି ଚଲାଇବାକୁ ଟ୍ୟାପ୍ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା YouTube-ରେ ଖୋଲନ୍ତୁ।

କାହାଣୀ
ଗଣେଶଙ୍କୁ ହାତୀ ମୁଣ୍ଡ କିପରି ମିଳିଲାପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଆରରେ ଶିବ, ଆଉ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ — ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୁହା କାହାଣୀ।ସୌଜନ୍ୟ: MocomiKids · YouTube-ରେ ଦେଖନ୍ତୁ
ରୀତି ଓ ଆଚାର
ଘରେ ଗଣେଶ ସ୍ଥାପନା · ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେମାଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଘରକୁ ଆଣି ଦେବତାଙ୍କୁ ତା ଭିତରକୁ ଡାକିବାର ସ୍ଥାପନା ପୂଜା, ଏକ ମରାଠୀ ଘର ଯେମିତି କରେ।ସୌଜନ୍ୟ: Shemaroo Bhakti · YouTube-ରେ ଦେଖନ୍ତୁ
ଉତ୍ସବ ପାଳନ
ଲାଲବାଗଚା ରାଜାଙ୍କ ଆରତିମୁମ୍ବାଇର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀ ଆସୁଥିବା ଗଣେଶ, ଲାଲବାଗଚା ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି, ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧାଡ଼ି ଲାଗିଥିବା ଭିଡ଼ ଆଗରେ।ସୌଜନ୍ୟ: Lalbaugcha Raja · YouTube-ରେ ଦେଖନ୍ତୁ
ଉତ୍ସବ ପାଳନ
ବିବିସିର ଆଖିରେ ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନଏକ ବିବିସି ଭ୍ରମଣ ଧାରାବାହିକରେ ସାଇମନ ରିଭ ମୁମ୍ବାଇ ପର୍ବରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି: ପଣ୍ଡାଲ, ଭିଡ଼ ଆଉ ବିସର୍ଜନ।ସୌଜନ୍ୟ: BBC Studios · YouTube-ରେ ଦେଖନ୍ତୁ
ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଓ ପ୍ୟାରେଡ୍
ମୁମ୍ବାଇ, ବାପ୍ପାଙ୍କ ସହରମୁମ୍ବାଇ ପର୍ବର ଏକ ଛୋଟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର: ମୂର୍ତ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ବାଜା ଆଉ ବିସର୍ଜନ।ସୌଜନ୍ୟ: hemant pictures · YouTube-ରେ ଦେଖନ୍ତୁ
ଖାଦ୍ୟ
ଗଣେଶଙ୍କ ପାଇଁ ଛଅଟି ଭୋଗ · ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେପର୍ବର ଭୋଗ ଭାବେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ମୋଦକ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ମିଠା।ସୌଜନ୍ୟ: Hebbars Kitchen · YouTube-ରେ ଦେଖନ୍ତୁ

ଆହୁରି ଦେବଦେବୀ, ସାଧୁ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥି

ଫଳ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଏହି ଦିନ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ସହରରେ କେବେ ପଡ଼ୁଛି ଦେଖାଇଦିଏ — ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ତିଥି ଓ ପାଞ୍ଚୋଟି ଅଙ୍ଗ, ପୃଥିବୀର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ। ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ କିପରି କାମ କରେ ଦେଖନ୍ତୁ →