तुळशीचे लग्न

कधी येतो

कार्तिक शुद्ध द्वादशी, प्रबोधिनी एकादशीच्या दुसऱ्या दिवशी, नोव्हेंबरमध्ये. चातुर्मासाच्या चार महिन्यांनी बंद केलेला लग्नसराई आजपासून उघडतो.

फला पंचांग तुमच्या स्वतःच्या शहरासाठी नेमका दिवस सांगते; वरचे चांद्र आणि सौर नियम हेच ते गणितासाठी वापरते.

कथा

वृंदा आपल्या पती जालंधराशी एकनिष्ठ होती, आणि त्याच निष्ठेमुळे तो अजिंक्य होता. ती मोडण्यासाठी विष्णूने जालंधराचे रूप घेतले, आणि ते कळल्यावर तिने त्यांना दगड होण्याचा शाप दिला. त्यांनी तो स्वीकारला, शाळिग्राम झाले, आणि तिला तुळशीचे रूप दिले — म्हणजे त्यांना दिलेले कोणतेही अर्पण तिच्याशिवाय पूर्ण होणार नाही.

आजचे लग्न म्हणजे तेच वचन पाळणे. अंगणातल्या तुळशीचे विष्णूशी संपूर्ण विधीने लग्न लावले जाते, आणि घर आपल्याच मुलीचे कन्यादान करते.

म्हणूनच प्रत्येक वैष्णव नैवेद्यावर तुळशीचे पान असते, आणि हे रोप जमिनीत नव्हे तर उंच सजवलेल्या वृंदावनात लावले जाते.

दिवस कसा साजरा होतो

• तुळशीवृंदावन रंगवून सजवतात, लहानशी साडी, बांगड्या आणि नथ घालतात, आणि वर उसाचा मांडव बांधतात.
• शाळिग्राम किंवा लहानशी कृष्णमूर्ती नवरदेव; विधी खऱ्या लग्नाचेच असतात — अंतरपाट, हळद आणि मंगलाष्टकांसह.
• आवळ्याच्या फांद्या, चिंच आणि ऊस अर्पण करतात, आणि नव्या हंगामाची फळे आजपासून खाल्ली जातात.
• ज्या घरात स्वतःची मुलगी नाही ते तुळशीचे कन्यादान तितकेच पुण्य मानतात.

आणखी कौटुंबिक नाती