കഥ
പദ്മ പുരാണം മുരൻ എന്ന അസുരന്റെ കഥ പറയുന്നു. വിഷ്ണു ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവൻ അദ്ദേഹത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെ ഒളിച്ചു, ഉറങ്ങിയ ദേവന്റെ ശരീരത്തിൽനിന്ന് ജനിച്ച ഒരു കന്യക അവനെ വധിച്ചു. ഉണർന്ന വിഷ്ണു തിഥിയുടെ പേരിൽ അവളെ ഏകാദശി എന്നു വിളിച്ച്, അവളുടെ ദിവസം ആചരിക്കുന്നവർ ചെയ്തതിൽനിന്ന് മുക്തരാകും എന്ന് വരം നൽകി.
കഥയെക്കാൾ പഴയതാണ് വ്രതം. ശരീരം ആദ്യം ചോദിക്കുന്നത് ധാന്യമാണ്, അത് ഒരു ദിവസത്തേക്ക് മാറ്റിവെക്കുന്നത് വീടുവിടാതെ ഒരു ഗൃഹസ്ഥന് ചെയ്യാവുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ ത്യാഗമാണ് — സന്യാസവും വ്രതവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അതാണ്.
ഇരുപത്തിനാലിനും സ്വന്തം പേരും സ്വന്തം കഥയുമുണ്ട്; പഞ്ചാംഗം അവയെ പേരു ചൊല്ലിത്തന്നെ പറയുന്നു. ധനുമാസത്തിലെ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി ഏറ്റവും വലുത്, ഇടവത്തിലെ നിർജല ഏറ്റവും കഠിനം, അധിമാസത്തിൽ വരുന്ന രണ്ടെണ്ണം പദ്മിനിയും പരമയും.