ಏಕಾದಶಿ

ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ

ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ, ಅಂದರೆ ಚಾಂದ್ರಮಾಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು. ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಬಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು. ಉಪವಾಸ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪಾರಣೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಆ ಹೊತ್ತನ್ನು ಪಂಚಾಂಗ ನಿಮಿಷದವರೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಫಲ ಪಂಚಾಂಗ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಊರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ದಿನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಮೇಲಿನ ಚಾಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೌರ ನಿಯಮಗಳನ್ನೇ ಅದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ

ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ ಮುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಅವರೊಳಗೇ ಅಡಗಿದನು, ಮಲಗಿದ್ದ ದೇವರ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕನ್ಯೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಳು. ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ವಿಷ್ಣು ತಿಥಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಏಕಾದಶಿ ಎಂದು ಕರೆದು, ಅವಳ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವರು ತಾವು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರ ಕೊಟ್ಟರು.

ಕಥೆಗಿಂತ ವ್ರತ ಹಳೆಯದು. ದೇಹ ಮೊದಲು ಕೇಳುವುದು ಧಾನ್ಯವನ್ನು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ಬಿಡುವುದು ಮನೆ ಬಿಡದೆ ಗೃಹಸ್ಥ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ತ್ಯಾಗ — ಸನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವ್ರತದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅದೇ.

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕಕ್ಕೂ ತಮ್ಮದೇ ಹೆಸರು, ತಮ್ಮದೇ ಕಥೆ; ಪಂಚಾಂಗ ಅವನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಧನುರ್ಮಾಸದ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು, ಜ್ಯೇಷ್ಠದ ನಿರ್ಜಲಾ ಅತಿ ಕಠಿಣ, ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎರಡು ಪದ್ಮಿನೀ ಮತ್ತು ಪರಮಾ.

ದಿನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

• ಆ ದಿನ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಟ್ಟು; ಕೆಲವರು ನೀರನ್ನೂ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
• ದಿನ ನಾಮಜಪಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಾರಾಯಣಕ್ಕೆ.
• ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪಾರಣೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಉಪವಾಸ ಬಿಡಬೇಕು; ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ನಂತರ ಬಿಟ್ಟರೆ ವ್ರತ ನಿಷ್ಫಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
• ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಡೀ ದಿನ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಶ್ರೀರಂಗಂ ಮತ್ತು ತಿರುಮಲೆಯಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಮಾಸದ ಏಕಾದಶಿಗೆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂದಣಿ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆ