હનુમાન જયંતી

ક્યારે આવે છે

મોટા ભાગનું ભારત ચૈત્ર પૂનમ પાળે છે, માર્ચના અંતમાં કે એપ્રિલમાં. આંધ્ર અને તેલંગણ વૈશાખ વદ દશમ પાળે છે; કર્ણાટક ડિસેમ્બરની માગશર પૂનમ; તમિળનાડુ માર્ગળીની અમાસ.

ફલા પંચાંગ તમારા પોતાના શહેર માટે ચોક્કસ દિવસ કહે છે; ઉપરના ચંદ્ર અને સૂર્યના નિયમો જ તે ગણતરી માટે વાપરે છે.

કથા

હનુમાન વાયુદેવ અને અંજનીના પુત્ર છે, અને રામના સર્વશ્રેષ્ઠ ભક્ત. બાળપણમાં સૂર્યને ફળ સમજીને તેમણે છલાંગ મારી અને ઇન્દ્રના વજ્રથી નીચે પડ્યા; દેવોએ ભરપાઈ રૂપે તેમને એવાં વરદાન આપ્યાં કે તેઓ અજેય બન્યા.

રામાયણમાં તેઓ સીતાની શોધમાં એક છલાંગે સમુદ્ર ઓળંગીને લંકા જાય છે, પૂંછડીથી નગરી બાળે છે, અને લક્ષ્મણને કઈ ઔષધિ બચાવશે તે ન સમજાતાં આખો પર્વત ઊંચકી લાવે છે. તેઓ સેવા સિવાય કશું માગતા નથી. પ્રેમની સેવામાં પૂરેપૂરું સમર્પિત બળ — એ જ આ દિવસનો મહિમા.

દિવસ કેવી રીતે ઊજવાય છે

• તુલસીદાસની ચાળીસ ચોપાઈની હનુમાન ચાલીસા ગવાય છે, મંદિરોમાં દિવસભરમાં ઘણી વાર ૧૦૮ વાર.
• મૂર્તિ પર તેલમાં ભેળવેલો સિંદૂર ચઢાવાય છે — સીતા રામના દીર્ઘાયુ માટે સિંદૂર પૂરે છે એ જાણ્યા પછી હનુમાને આખા શરીરે સિંદૂર લગાવ્યો હતો.
• પહેલવાનો અને કસરતબાજો આ દિવસ પાળે છે; અખાડો જ તેમનું મંદિર.
• રામાયણનું સુંદરકાંડ — જે હનુમાનનું કાંડ છે — દિવસભર વંચાય છે.

વધુ દેવો, સંતો અને ગુરુઓની જયંતીઓ