నవరాత్రుల ఎనిమిదో రాత్రి, అన్నిటిలో ఉగ్రమైనది. ఆయుధాలకూ అమ్మవారి చేతులకూ పూజ; బెంగాల్లో అష్టమి నవమి కలిసే క్షణాన సంధి పూజ.
కథ
నవరాత్రులు ఒకే యుద్ధం తొమ్మిది రాత్రులు: దేవుడు మనిషి ఎవరూ చంపలేని మహిషాసురుడు, అందరి కోపం కలిపి తయారైన అమ్మవారు. ఎనిమిదో రాత్రి అది మలుపు తిరుగుతుంది.
బెంగాల్ దీన్ని దుర్గ పిల్లలతో పుట్టింటికి ఐదు రోజులు వచ్చినట్టు చదువుతుంది; ఎనిమిదో రోజు ఆ రాకకి పరాకాష్ఠ. అష్టమి నవమి కలిసే నలభై ఎనిమిది నిమిషాల సంధి పూజ కోసం పందిరంతా ఆగుతుంది.
ఉత్తరాదిన ఇది కన్యా పూజ: తొమ్మిది మంది చిన్న పిల్లలను కూర్చోబెట్టి, కాళ్ళు కడిగి, అమ్మవారిలా భోజనం పెడతారు.
ఎక్కడ వేరేలా జరుగుతుంది
- బెంగాల్
- అష్టమి ముగిసి నవమి మొదలయ్యే కూడలిలో సంధి పూజ — నలభై ఎనిమిది నిమిషాల్లో 108 దీపాలు, 108 తామరలు; అమ్మవారు చండ ముండులను చంపిన క్షణం అది. అదే ఉదయం బేలూరు మఠంలో కుమారి పూజ, ఒక చిన్న పిల్లను అమ్మవారిగానే పూజిస్తారు.
- తెలంగాణ
- సద్దుల బతుకమ్మ — తొమ్మిదో, అన్నిటికన్నా పెద్ద పూల గోపురం — ఈ రోజే పేర్చి ఈ రాత్రే నీటిలో వదులుతారు. తెలంగాణ పండుగ ఇక్కడే ముగుస్తుంది, మిగతా దేశం తన పదో రోజుకు చేరడానికి రెండు రోజుల ముందు.
- కేరళ
- సాయంత్రం పూజవెప్పు: పుస్తకాలు, లెక్కల పుస్తకాలు, పనిముట్లు, వాయిద్యాలు సరస్వతి ముందు పేర్చి దీపం వెలిగిస్తారు. ఆ కుప్ప నుంచి ఏదీ మళ్ళీ పదో రోజు ఉదయం దాకా తీయరు.
- ఉత్తర భారతం, పంజాబ్
- కన్యా పూజన్, లేదా కంజక్: తొమ్మిది మంది చిన్న ఆడపిల్లలను కూర్చోబెట్టి కాళ్ళు కడిగి, హల్వా, శనగలు, పూరీ పెట్టి, వెళ్ళేటప్పుడు చిన్న కానుకా ఎర్ర దారమూ ఇస్తారు. చాలా కుటుంబాలు తొమ్మిది రోజుల ఉపవాసాన్ని వాళ్ళ కంచాల ముందే విరమిస్తాయి.
- మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్
- ఖండే నవమి ముందు రోజు ఆయుధాలూ పనిముట్లూ బయటికి తీసి కడిగి పూలదండలు వేస్తారు; రాజపుత్ర ఇళ్ళల్లో కత్తిని పేరు పెట్టి పూజిస్తారు.
- తమిళనాడు, కర్ణాటక
- కొలువు దగ్గర దుర్గాష్టమి: పై మెట్ల మీది అమ్మవారి రూపాలకు ఆ రోజు నైవేద్యం పెడతారు, ఎనిమిదో సాయంత్రానికి చెందిన పప్పుతో సుండల్ చేస్తారు.