કથા
સિદ્ધાર્થ ગૌતમ બોધગયામાં પીપળા નીચે બેઠા અને દુઃખ તથા તેના અંતને સમજ્યા વગર ન ઊઠવાનો સંકલ્પ કર્યો. આખી રાત મારે લાલચ અને ભય મોકલ્યાં; ત્યાં બેસવાના પોતાના અધિકારની સાક્ષી તરીકે તેમણે ધરતીને સ્પર્શ કર્યો; અને પરોઢે પ્રભાતતારો જોઈને તેઓ જાગ્યા અને બુદ્ધ થયા. એ વૃક્ષ તે બોધિવૃક્ષ, અને તેના વંશજ બોધગયામાં અને શ્રીલંકાના અનુરાધાપુરમાં ઊગે છે.
થેરવાદ બૌદ્ધો આ જ્ઞાનને જન્મ અને મહાપરિનિર્વાણ સાથે મે મહિનાની વેસાકે પાળે છે. પૂર્વ એશિયાની મહાયાન પરંપરાઓ તેને બારમા માસમાં અલગ દિવસે પાળે છે; જાપાનમાં એ જોદો-એ, ઝેન મઠોમાં રોહાત્સુનો અંત — પરોઢ પહેલાંથી મોડી રાત સુધીના ધ્યાનનું અઠવાડિયું, જે આઠમાની સવારે પૂરું થાય છે.