અખાત્રીજ (અક્ષય તૃતીયા)

ક્યારે આવે છે

વૈશાખ સુદ ત્રીજ, એપ્રિલના અંતમાં કે મેની શરૂઆતમાં. પરંપરા કહે છે કે આખો દિવસ મુહૂર્ત જોયા વગર શુભ છે.

ફલા પંચાંગ તમારા પોતાના શહેર માટે ચોક્કસ દિવસ કહે છે; ઉપરના ચંદ્ર અને સૂર્યના નિયમો જ તે ગણતરી માટે વાપરે છે.

કથા

અક્ષય એટલે જે ઘટતું નથી. શાસ્ત્રો આ દિવસ સાથે અનેક આરંભ જોડે છે: વ્યાસે ગણેશને મહાભારત લખાવવાનું આ દિવસે શરૂ કર્યું, ગંગા આ દિવસે પૃથ્વી પર ઊતરી, અને ત્રેતાયુગ આ દિવસે શરૂ થયો એમ કહેવાય છે.

સૌથી જાણીતી કથા કૃષ્ણ અને સુદામાની છે. ગરીબ બાળપણનો મિત્ર સુદામા મુઠ્ઠીભર પૌંઆ સિવાય કંઈ ભેટ લીધા વગર દ્વારકા ચાલીને ગયો. તે આપતાં તેને શરમ આવી, પણ કૃષ્ણે તે શોધીને ખાધા, અને સુદામા ઘરે પાછો ફર્યો ત્યારે તેની ઝૂંપડી મહેલ બની ગઈ હતી. આખા હૃદયથી અપાયેલી નાની ભેટ — એ જ આ દિવસનો પાઠ.

આજે જે શરૂ થાય તે વધતું જ રહે છે એમ મનાય છે, એટલે સોનું ખરીદવા, ધંધો શરૂ કરવા, પાયો નાખવા કે લાંબું વ્રત કે લાંબો અભ્યાસ આરંભવા માટે વર્ષનો આ સૌથી વ્યસ્ત દિવસ છે.

દિવસ કેવી રીતે ઊજવાય છે

• સવારે સોનું કે નવું ધાતુનું વાસણ ખરીદાય છે; સોનીની દુકાનો મોડે સુધી ખુલ્લી રહે છે અને ગ્રાહકોની લાઇન શેરી સુધી પહોંચે છે.
• દાન અપાય છે: અનાજ, પાણીના માટલાં, પંખા અને છત્રીઓ — આવતા ઉનાળા માટે — અને માગે તેને ભોજન.
• ઘરે વિષ્ણુ અને લક્ષ્મીની પૂજા થાય છે, અને જ્યાં રિવાજ છે ત્યાં સુદામાની કથાનું વાચન.
• ઓડિશામાં પુરીના રથયાત્રાના રથ બાંધવાનું આજથી શરૂ થાય છે, અને ખેડૂતો મોસમની પહેલી ડાંગર વાવે છે.
• આંધ્રના સિંહાચલમમાં દેવના ચંદનનું આવરણ વર્ષમાં એક જ દિવસ કાઢવામાં આવે છે, જ્યારે તેમનું ખરું સ્વરૂપ દેખાય છે (ચંદનોત્સવ).

વધુ પવિત્ર દિવસો