கதை
குடகில் தலைக்காவிரியில் ஒரு சிறு குண்டத்தில் காவிரி பிறக்கிறது; ஆண்டுக்கு ஒரு முறை இந்தச் சங்கராந்தியின் அந்தக் கணத்தில் நீர் அதில் பொங்கி எழும் என்பது நம்பிக்கை (தீர்த்தோத்பவம்). கொடவ குடும்பங்கள் அதைப் புட்டியில் சேகரித்து ஆண்டு முழுக்க வைத்திருக்கிறார்கள்; இறக்கும் தருவாயில் ஒரு துளி வாயில் விடப்படுகிறது. அகத்திய முனிவரின் கமண்டலத்திலிருந்து காவிரி பிறந்தாள் என்று கதை சொல்கிறது, அந்தப் பிறப்பை இந்நாளில் வைக்கிறது.
ஒடிசாவில் இது கர்பண சங்கராந்தி — நெற்கதிர் கருக்கொண்டு கனக்கும் நேரம், வயலிலேயே தேவி லட்சுமியாக வழிபடப்படுகிறாள். வங்காளத்தில் இன்று பிறக்கும் மாதம் முன்னோர் படையலுக்கானது; தமிழ்நாட்டில் இது ஐப்பசியின் தொடக்கம், அன்னாபிஷேகமும் திருக்கார்த்திகைக்கு முந்தைய மாதமும்.
