கதை
தீபாவளி என்றால் விளக்குகளின் வரிசை. வடக்கே விளக்குகள் ராமனுக்கு: பதினான்கு ஆண்டு வனவாசம் முடித்து, ராவணனை வென்று, ராமன், சீதை, லட்சுமணனுடன் திரும்பியபோது அயோத்தி மக்கள் வழி முழுக்க விளக்கேற்றினார்கள். தெற்கே முந்தைய நாள் நரகாசுரனைக் கிருஷ்ணன் வென்ற நாள். மேற்கே செல்வத் தெய்வம் லட்சுமி பூமியில் நடந்து, விளக்கேற்றி சுத்தமாக இருக்கும் வீடுகளுக்குள் நுழையும் நாள்.
தமிழ் வீட்டில் இது முதன்மையாக நரக சதுர்த்தசி: பொழுது விடிவதற்கு முன் நல்லெண்ணெய் தலைக்கு வைத்து, சீயக்காய் தேய்த்துக் குளித்தால் அது கங்கா ஸ்நானம் என்பது மரபு — குளிக்கும்போது வீட்டுப் பெரியவர் "கங்கா ஸ்நானம் ஆச்சா?" என்று கேட்பார்.
சமணர் இதே இரவை மகாவீரரின் முக்திக்காகவும், சீக்கியர் குரு ஹர்கோவிந்தர் சிறை மீண்ட பந்தி சோட் திவசாகவும், வங்காளத்தில் காளி பூஜையாகவும் கொள்கிறார்கள். ஒரே இருண்ட இரவு, விளக்குக்குப் பல காரணங்கள்.
வானியல் விளக்கமே எளிமையானது: பருவமழை வானைத் தெளித்த பிறகு வரும் ஆண்டின் மிக இருண்ட அமாவாசை இது, ஒவ்வொரு வீடும் அதற்கு நெருப்பால் பதில் சொல்கிறது.