കഥ
സിദ്ധാർഥ ഗൗതമൻ ബോധ്ഗയയിൽ ഒരു അരയാലിന്റെ ചുവട്ടിൽ ഇരുന്ന്, ദുഃഖവും അതിന്റെ അവസാനവും അറിയുന്നതുവരെ എഴുന്നേൽക്കില്ലെന്ന് നിശ്ചയിച്ചു. രാത്രി മുഴുവൻ മാരൻ പ്രലോഭനവും ഭയവും അയച്ചു; അവിടെ ഇരിക്കാനുള്ള തന്റെ അവകാശത്തിന് സാക്ഷിയായി അദ്ദേഹം ഭൂമിയെ തൊട്ടു; പുലർച്ചെ ഉദയനക്ഷത്രം കണ്ട് ഉണർന്ന് ബുദ്ധനായി. ആ മരമാണ് ബോധിവൃക്ഷം, അതിന്റെ പിൻതലമുറ ബോധ്ഗയയിലും ശ്രീലങ്കയിലെ അനുരാധപുരത്തും നിൽക്കുന്നു.
തേരവാദ ബുദ്ധമതക്കാർ ബോധോദയവും ജനനവും നിർവാണവും മേയിലെ വെസാക്കിൽ ഒരുമിച്ച് ആചരിക്കുന്നു. കിഴക്കനേഷ്യയിലെ മഹായാന പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇത് പന്ത്രണ്ടാം മാസത്തിൽ പ്രത്യേക ദിവസമായി ആചരിക്കുന്നു; ജപ്പാനിൽ ഇത് ജോദോ-എ, സെൻ മഠങ്ങളിൽ റോഹത്സുവിന്റെ അവസാനം — പുലർച്ചെക്ക് മുമ്പ് മുതൽ രാത്രി വൈകുവോളമുള്ള ഒരാഴ്ചത്തെ ഇരിപ്പ്, എട്ടാം ദിവസം രാവിലെ അവസാനിക്കുന്നത്.
