વસંત પંચમી

ક્યારે આવે છે

મહા સુદ પાંચમ, જાન્યુઆરીના અંતમાં કે ફેબ્રુઆરીમાં. હોળીના ચાળીસ દિવસ પહેલાં અને વસંતની પહેલી એંધાણી.

ફલા પંચાંગ તમારા પોતાના શહેર માટે ચોક્કસ દિવસ કહે છે; ઉપરના ચંદ્ર અને સૂર્યના નિયમો જ તે ગણતરી માટે વાપરે છે.

કથા

સરસ્વતી વાણી, વિદ્યા અને સંગીતની દેવી છે — શ્વેત વસ્ત્રમાં, કમળ કે હંસ પર બિરાજેલી, ચાર હાથમાં ગ્રંથ, માળા અને વીણા સાથે. આ દિવસ તેમનો જન્મદિવસ મનાય છે, અને ત્યાં સુધી મૂંગી રહેલી બ્રહ્માની સૃષ્ટિને તેમણે વાણી આપી તે દિવસ પણ.

પીળો આ દિવસનો રંગ છે — ઉત્તરનાં પૂરબહાર ખીલેલાં સરસવનાં ખેતર અને આવતી ઉષ્માનો. કામદેવનું પણ સ્મરણ થાય છે, કારણ કે વસંત તેમની; પંજાબમાં અને ભાગલા પહેલાંના લાહોરમાં બસંત વર્ષનો પતંગનો તહેવાર હતો.

દિવસ કેવી રીતે ઊજવાય છે

• સરસ્વતી પૂજા: પુસ્તક, કલમ, વાદ્ય અને ઓજાર દેવી સામે મુકાય છે અને તે દિવસે વપરાતાં નથી.
• બાળકોને પહેલા અક્ષર શીખવાય છે, ચોખાની થાળીમાં આંગળી પકડીને (અક્ષરારંભ); બંગાળ, બિહાર અને ઓડિશાની શાળા-વિદ્યાપીઠોમાં વિદ્યાર્થીઓ પીળાં કપડાંમાં પૂજા કરે છે.
• પીળાં કપડાં, પીળો ભાત અને મીઠાઈ, અને ગલગોટા; આ દિવસ લગ્ન અને વાસ્તુ માટે પંચાંગ જોયા વગર શુભ ગણાય છે.
• પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાનમાં પતંગ; ઉત્તરની સૂફી દરગાહો, દિલ્હીની નિઝામુદ્દીન સહિત, બસંતને પીળાં ફૂલ અને કવ્વાલીથી પાળે છે.

થાળીમાં શું

કેસરિયો મીઠો ભાત; બંગાળમાં પૂજા સાથે ખિચુડી, અને બોર — જે દેવીને ધરાય નહીં ત્યાં સુધી ખવાતાં નથી.

વધુ વસંત અને ઋતુઓ